Voorbeelden van proeftuinen in Nederland

Proeftuin Duurzame Uithof:
De proeftuin Duurzame Uithof richt zich op duurzame bedrijfsvoering en huisvesting van de bedrijven en kennisinstellingen binnen het Utrecht Science Park. Het is een plek waar dagelijks vele duizenden mensen naar toe komen om te werken of te leren. Ook zijn er studentenwoningen gevestigd. Op initiatief van de Universiteit Utrecht, het Utrecht Medisch Centrum en de Hogeschool Utrecht is deze proeftuin opgestart met als doel gezamenlijk het Utrecht Science Park duurzamer te maken. De eerste stap was het in kaart brengen van hetgeen er allemaal al gebeurt op het gebied van duurzaamheid en het inventariseren van kansrijke verbeteringen. USI heeft in dat kader de opdracht gekregen een brainstorm te organiseren met onderzoekers en marktpartijen. Gezamenlijk zijn de belangrijkste kansrijke opties geïnventariseerd. De volgende stap is nu deze opties om te zetten in business cases en vervolgens uit te voeren. Gebruikers van het Science Park worden actief bij de verduurzaming van het Utrecht Science Park betrokken.

Proeftuin Soesterberg:
De proeftuin Soesterberg heeft betrekking op een te ontwikkelen woningbouwlocatie aan de rand van de voormalige vliegbasis. De Provincie Utrecht heeft als eigenaar van de grond een Ruimtelijk Plan opgesteld samen met de omliggende gemeenten Zeist en Soest. Daarin speelt duurzaamheid een centrale rol. De ambitie is om energiepositief te bouwen, een innovatief, nieuw watersysteem aan te leggen en de leefomgeving duurzaam te ontwikkelen. USI heeft als aanzet hiervoor een brainstorm georganiseerd samen met een brede afvaardiging vanuit de markt. Doel van de brainstorm was om een betrouwbaar beeld te krijgen van welk niveau van duurzaamheid haalbaar is voor het woonproject en onder welke condities. De uitkomsten van de brainstorm liggen nu bij de project- en stuurgroep vliegbasis Soesterberg. Zij dienen als basis voor de te kiezen duurzaamheidsambities en de daarbij passende ontwikkel- en aanbestedingsstrategie (bijvoorbeeld innovatief aanbesteden).

Proeftuin Stationslocatie Utrecht:
De renovatie van de stationslocatie Utrecht is een megaproject. Vanwege de grote schaal is het project opgedeeld in twee fasen. Fase 1 betreft het gebied aan de centrumzijde van het station. Hier wordt het gebied in en rond het winkelcentrum Hoog Catharijne geheel vernieuwd. Fase 2, het gebied aan de Jaarbeurszijde van het station, is nog in voorbereiding. De werkzaamheden in fase 1 zijn al in volle gang. Deze renovatie bovengronds biedt aanleiding om ook ondergronds te investeren in vernieuwing. Bijzonder is de duurzame energievoorziening die tevens de sterk vervuilde bodem reinigt. Deze ‘biowasmachine’ bestaat uit een grootschalige warmte- en koudeopslaginstallatie die warmte en koude levert en tegelijkertijd de bodem ter plaatse bacterieel saneert. Verschillende onderzoekers binnen het USI netwerk zijn betrokken bij fase 1 van dit project, met name bij het ondergrondse deel van deze renovatie. Daarnaast denkt USI mee over het multifunctioneel gebruik van de bodem en de beleidsmatige consequenties daarvan. In dat kader is een expertmeeting gehouden om de mogelijkheden te inventariseren en een plan van aanpak voor te bereiden.

Proeftuin Veghel:
De proeftuin Veghel richt zich op de toepassing van een nieuw, duurzaam en kostenefficiënt woningbouwconcept in de gemeente Veghel. Het doel is 75 woningen te bouwen die energieneutraal zijn door hun energie-efficiënte gebouwschil en installatietechniek enerzijds, en het lokaal opwekken van duurzame energie anderzijds. Verder wordt het gebied ingericht op minimaal watergebruik en maximale waterretentie. Daarmee worden de energie- en waterlasten voor de bewoners substantieel verlaagd. USI heeft een expertmeeting georganiseerd om te onderzoeken hoe dit woningbouwconcept zo kosteneffectief en ecologisch verantwoord mogelijk in praktijk kan worden gebracht. Op grond van dit onderzoek vindt nu vervolgonderzoek plaats.